Beth yw ynni’r llanw?

Ynni’r llanw yw math o bŵer dŵr sy’n harneisio symudiad y llanw yn y môr, gan ddefnyddio tyrbinau i gynhyrchu llawer iawn o ynni adnewyddadwy glân.

 

O ble mae’r llanw’n dod?

Caiff y llanw ei achosi’n bennaf gan ddylanwad disgyrchol yr haul a’r lleuad ar foroedd y ddaear.

gravitational-pull-of-tides

‘Llanw mawr’ yw’r enw ar y llanw mwyaf ac mae’n digwydd pan mae’r haul a’r lleuad mewn rhes â’i gilydd. Mae hyn yn digwydd bob pythefnos yn ystod cyfnod lleuad newydd neu leuad lawn.

‘Llanw isel’ neu ‘llanw bach’ yw’r enw ar y llanw lleiaf ac mae’n digwydd pan mae’r haul a’r lleuad ar ongl sgwâr i’w gilydd. Mae hyn yn achosi i’r haul a’r lleuad dynnu dŵr mewn dau gyfeiriad gwahanol. Ceir llanw isel neu lanw bach yn ystod cyfnod lleuad chwarter neu dri chwarter.

 

Felly sut ydych chi’n cynhyrchu pŵer o ynni’r llanw?

Mae dau brif fath o bŵer llanw: ffrwd llanw ac amrediad llanw.

Ffrwd llanw

Ffrydiau llanw yw cerhyntau yn y môr sy’n llifo gyda’r llanw a’r trai. Mae tyrbinau ffrwd llanw yn debyg i dyrbinau gwynt ond yn defnyddio ffrydiau llanw sy’n symud yn gyflym yn lle’r gwynt i gynhyrchu trydan. Mae dŵr y môr 832 gwaith yn fwy trwchus nag aer ac felly mae gan gerrynt môr 5 milltir fôr fwy o egni cinetig na gwynt 350km yr awr. O ganlyniad, mae gan gerhyntau’r môr ddwysedd egni uchel iawn ac felly mae tyrbinau ffrwd llanw yn tueddu i fod yn llai o faint na thyrbinau gwynt. Caiff trydan ei gynhyrchu wrth i dyrbin droi, a chebl sy’n dod ag ef i’r lan.

Un enghraifft o brosiect ffrwd llanw yw cynllun Atlantis Resources, MeyGen, yn yr Alban, y bwriedir iddo fod y prosiect ffrwd llanw fwyaf yn y byd. Ar ôl gosod arae arddangos o hyd at chwe thyrbin, caiff 86 o dyrbinau (86MW) ar y mwyaf eu gosod yng ngham un, ac yn y pen draw bydd gan y prosiect hyd at 398MW o gapasiti ffrwd llanw.

Amrediad llanw

Amrediad llanw yw’r enw ar y gwahaniaeth rhwng penllanw a distyll. Gall yr amrediad yn Aber Afon Hafren fod yn fwy na 15 metr, sef yr uchaf ond un yn y byd.

Tan yn ddiweddar, yr unig ffordd mae trydan wedi cael ei gynhyrchu o amrediad llanw yw trwy adeiladu morgloddiau llanw ac ynddynt dyrbinau ar draws cegau aberoedd sydd â llanw mawr. Y morglawdd llanw mawr cyntaf i gael ei adeiladu oedd La Rance yn Llydaw. Dechreuodd y prosiect hwn gynhyrchu trydan yn 1966 ac ar hyn o bryd hon yw’r orsaf bŵer ynni llanw fwyaf ond un yn y byd.

Mae morlynnoedd llanw’n gweithio mewn ffordd debyg i forgloddiau trwy ddal llawer iawn o ddŵr y tu ôl i strwythur o waith dyn, dŵr sydd wedyn yn cael ei ryddhau i droi tyrbinau a chynhyrchu trydan. Yn wahanol i forglawdd, lle mae’r strwythur yn rhychwantu aber cyfan afon mewn llinell syth, mae morlyn llanw’n amgáu rhan o’r arfordir sydd ag amrediad llanw uchel y tu ôl i forwal, ac mae ei lun wedi’i ddylunio’n ofalus er budd yr amgylchedd lleol.

 

Tidal Lagoon Plc

E: Info@tidallagoonpower.com

T: +44 (0)1452 303892

A: Pillar & Lucy House
Merchants Road
The Docks
Gloucester
GL2 5RG

Tidal Lagoon (Swansea Bay) Plc

E: Swansea@tidallagoonpower.com

T: +44 (0)1792 274006

A: Suite 6
J Shed
Kings Road
Swansea
SA1 8PL

© Tidal Lagoon Plc and Tidal Lagoon (Swansea Bay) Plc. | Designed and Developed by Spindogs
http://www.tidallagoonpower.cymru